Sleedoorn (Prunus spinosa) is een wilde, stekelige struik die in het vroege najaar prachtige, donkerblauwe bessen geeft: sleebessen. En ja, je mag ze plukken! Op verschillende biologische plukboerderijen en landgoederen in Nederland kun je ze met een mandje en een beetje geduld zelf komen oogsten. Het is een heerlijk herfstuitje met vrienden of familie—de takken zitten vol met kleine blauwe pruimpjes, maar pas op: de stekels zijn gemeen! Neem stevige handschoenen mee en pluk de bessen één voor één met de hand; trek niet aan de takken, want die breken makkelijk. Je plukt ze van september tot en met november, met oktober als hoogtepunt. Traditioneel wacht men tot na de eerste vorst, die ze minder wrang maakt, maar volledig rijpe bessen kun je ook eerder plukken. Geen zin om te wachten? Vries ze een nacht in, dat werkt ook. Het plukken zelf is een zoektocht: tussen de doornen door de rijpste bessen vinden. Rijpe sleebessen zijn blauwzwart met een wit waslaagje, geven een beetje mee en laten makkelijk los; rode of groene laat je hangen, want ze rijpen na het plukken niet meer na. Het geeft voldoening om ‘s avonds met een paarsgekleurde mand thuis te komen.
Thuis aan de slag met sleedoorn
Sleebessen zijn rauw niet te vreten (zuur en wrang), maar verwerkt zijn ze goud waard. Ze bevatten weinig pectine, dus gebruik voor jam of gelei geleisuiker. In de koelkast blijven ze tot een week goed; wil je ze langer bewaren, vries ze dan in.
Recept 1: Sleedoorngelei (pittig & kruidig)
- 1 kg sleebessen (ontdooid)
- 500 ml water
- 1 kaneelstokje
- 3 kruidnagels
- 500 g geleisuiker (2:1)
Doe de bessen met water, kaneel en kruidnagels in een pan. Breng aan de kook, laat 20 minuten zachtjes pruttelen tot de bessen openbarsten. Giet alles door een zeef of kaasdoek (laat een nacht uitlekken voor een heldere gelei). Meet het sap: voor elke 500 ml sap, voeg 250 g geleisuiker toe. Kook 4 minuten, schuim af, giet in potjes. Heerlijk op toast of bij wild.
Recept 2: Sleedoornchutney (zoetzuur bij kaas)
- 500 g sleebessen
- 2 uien, fijngesnipperd
- 150 ml appelazijn
- 200 g bruine suiker
- 1 tl gemberpoeder
- snuf zout
Doe alle ingrediënten in een pan. Laat 45 minuten zachtjes sudderen tot de bessen uit elkaar vallen en het mengsel indikt. Eventueel wat water toevoegen als het te droog wordt. In gesteriliseerde potjes vullen. Perfect bij oude kaas of bij een stoofpotje.