De olijfwilgbes, ook wel de herfstolijf genoemd, is een ware verscholen parel in het Nederlandse pluklandschap. In september en oktober hangen de takken van de herfstolijfwilg (Elaeagnus umbellata) vol met kleine, rode bessen met zilveren spikkeltjes. Andere soorten olijfwilg rijpen eerder: de veelbloemige olijfwilg in juni en juli, de wintergroene olijfwilg al in april en mei. Het plukken is een heerlijk rustgevend uitje. Trek een oude trui aan, pak een mandje of emmer en ga met vrienden of familie op pad. De struik valt op door zijn zilvergrijze blad, dat glinstert in de najaarszon.
Zo pluk je ze: De bessen hangen in trosjes. Pluk of ris de bessen voorzichtig met je hand van de takken; ze laten makkelijk los als ze rijp zijn. Ga er zachtjes mee om, want ze kneuzen snel. Proef er gerust één: eerst wat wrang, maar daarna heerlijk zoet en licht kruidig, een beetje als een rozenbottel zonder de zure nasmaak. Tip: pluk ze niet als ze nog te hard zijn (dan zijn ze wrang); wacht tot ze zacht en dieprood zijn, en laat groene of gele bessen hangen.
Thuis aan de slag: Eenmaal thuis bewaar je ze ongewassen in een afgesloten bakje in de koelkast; zo blijven ze 3 tot 5 dagen goed. Was ze pas vlak voor gebruik. Ze zijn heerlijk in jam, chutney of als topping op yoghurt. Hieronder twee recepten en een thee.
Recept 1: Olijfwilgbes-jam met vanille en steranijs
Ingrediënten:
- 500 gram olijfwilgbessen
- 300 gram geleisuiker (2:1)
- 1 vanillestokje
- 1 steranijs
- Sap van 1 citroen
Bereiding:
- Was de bessen en doe ze in een pan. Voeg 100 ml water toe en breng aan de kook. Laat 10 minuten zachtjes pruttelen tot de bessen openbarsten.
- Pers de bessen door een zeef of pureer ze met een staafmixer (voor een zachtere jam). Gooi de pitjes weg.
- Doe de puree terug in de pan, voeg de geleisuiker, het citroensap, het opengesneden vanillestokje en de steranijs toe.
- Laat al roerend 5 minuten koken. Verwijder de steranijs en het vanillestokje.
- Giet de jam in gesteriliseerde potjes en draai de deksels erop. Laat omgekeerd afkoelen.
Deze jam is heerlijk op toast, bij een kaasplankje of door de yoghurt.
Recept 2: Olijfwilgbes-chutney met gember en appel
Ingrediënten:
- 400 gram olijfwilgbessen
- 2 zoete appels (bijv. Elstar), geschild en in blokjes
- 1 ui, gesnipperd
- 3 cm gember, geraspt
- 150 ml appelazijn
- 150 gram bruine suiker
- 1 theelepel kaneel
- Snufje zout
Bereiding:
- Doe alle ingrediënten in een pan en breng aan de kook.
- Zet het vuur laag en laat 30-40 minuten zachtjes pruttelen tot het dik en glazig is.
- Proef en voeg eventueel extra suiker of azijn toe voor de perfecte balans tussen zoet, zuur en pittig.
- Giet in schone potjes. Deze chutney is fantastisch bij oude kaas, wildgerechten of een vegetarische burger.
Extra: Olijfwilgbes-thee (warm of koud)
Ingrediënten:
- 4 eetlepels verse olijfwilgbessen
- 500 ml water
- 1 theelepel honing (optioneel)
- Schijfje citroen en een takje tijm
Bereiding:
- Breng het water aan de kook en giet over de bessen in een theepot of mok.
- Laat 10 minuten trekken. Hoe langer, hoe dieper de kleur en de smaak.
- Zeef de bessen eruit (de pitjes zijn niet lekker om mee te drinken).
- Voeg honing, citroen en tijm toe. Drink warm als troostende herfstthee, of laat afkoelen en serveer over ijs als verfrissende ijsthee.
Tip: De smaak doet denken aan rozenbottel met een vleugje kaneel – onweerstaanbaar!
Dus trek eropuit, pluk een mandje vol en tover deze najaarsbessen om tot iets bijzonders. De olijfwilgbes wacht op je.